Το Μνημείο «Ο Τελευταίος Χαΐνης» βρίσκεται στον ορεινό οικισμό Γωνιές του δήμου Μαλεβιζίου στον νομό Ηρακλείου και τιμά τη μνήμη του Μιχαήλ Καλησπέρη (ή Βλάχου), μιας από τις πιο διακεκριμένες μορφές της Κρητικής Επανάστασης κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας.

Η λέξη «χαΐνης» προέρχεται από την τουρκική λέξη hain, που σημαίνει «προδότης/δόλιος», αλλά στον τοπικό επαναστατικό λόγο έγινε ταυτόσημη με τον αντάρτη που πολεμά τους κατακτητές. Ο Μιχαήλ Καλησπέρης γεννήθηκε στις Γωνιές το 1822 και από νεαρή ηλικία αποτέλεσε ηγετική μορφή της αντίστασης ενάντια στους Οθωμανούς, χρησιμοποιώντας για βάση δράσης σπηλιές και δύσβατες περιοχές του Ψηλορείτη.

Ο ανδριάντας φιλοτεχνήθηκε ως φόρος τιμής στη γενναιότητα και τη συμβολική σημασία του Καλησπέρη, που έγινε ο φόβος των κατακτητών για την πλούσια δράση του. Το έργο αποτελεί σημάδι μνήμης και υπενθύμισης της ιστορίας της Κρήτης στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και της συνεχιζόμενης αξίας της ελευθερίας για τους κατοίκους της περιοχής.